Wat is waar? Feiten en fabels over gezondheid en voeding op het internet

July 4, 2018

Door: Lianne Weggemans, voedingskundige (MSc) en Scientific Educator bij Orthica

Deel dit bericht!

Voeding en leefstijl ‘hacks’: er wordt veel geroepen over de beste, maar vooral snelste manier om nog gezonder te worden. Door de stortvloed aan opinies die voorbij komt, is het niet makkelijk om vast te houden aan wat bewezen is. Hypes zijn voor consumenten vaak interessanter: een sensationeel nieuwtje over gewichtsverlies of hoe je van alle gezondheidsproblemen af komt, is natuurlijk aantrekkelijker dan een langdurige leefstijlinterventie. Bovendien zit er in veel mythes ook een kern van waarheid, wat de verwarring groter maakt. Dus hoe scheid je als gezondheidsprofessional feiten en fabels over gezondheid? Tijdens het Orthica Health Science Congres lichten interessante sprekers, deskundigen uit het werkveld, onder andere toe hoe zij omgaan met nieuwe informatie. Nu alvast een voorproefje: 3 onderwerpen waarover vaak discussie bestaat…

 

3 opvallende feiten en fabels over gezondheid

 

Feit of fabel 1: Verse groente bevat meer nutriënten dan diepvriesgroente

Meer groente eten is natuurlijk goed voor je gezondheid. Maar ook voor het milieu én voor de portemonnee, vooral als je slim inkoopt: in het seizoen, lokaal geteeld, en ook diepvries- en potgroente zonder toegevoegd zout of sausjes. Recente onderzoeken tonen aan dat diepvriesgroenten (en -fruit) regelmatig meer nutriënten bevatten dan de verse groenten die jij al 5 dagen lang in de koelkast hebt liggen1. Bovendien blijken consumenten die diepvriesgroenten kopen significant meer vezels, kalium en calcium en minder zout binnen te krijgen. Ook eten ze meer groente2. Dit is een mooi resultaat, want uit de Nederlandse Voedselconsumptiepeiling blijkt dat slechts 15% van de volwassenen de aanbevolen 250 gram groente op een dag eet3. Ook is onderzocht dat door Nederlandse gezinnen diepvriesgroenten minder vaak worden weggegooid dan verse groenten: dus minder voedselverspilling, lekker duurzaam4!

 

De waarheid: fabel! Stop je diepvries dus goed vol met zo veel mogelijk verschillende groenten, voor een zo breed mogelijk scala aan voedingsstoffen.

 

Feit of fabel 2: Tussendoortjes eten, zorgt voor ontsteking in je lichaam

We weten dat veel eetmomenten op een dag leiden tot continue zuuraanval op je tanden. Ook wordt gezegd dat verteringsorganen door ‘grazen’ geen rust krijgen, waardoor inflammatie bevorderd wordt. Bovendien zijn tussendoortjes vaak ook niet de gezondste keuze. Een van de vele mogelijke mechanismen die worden genoemd in het voordeel van vaker eten is dat vaker eten zorgt voor een stabielere bloedsuikerspiegel5. Er zijn helaas maar weinig interventiestudies die gekeken hebben naar de impact van het aantal eetmomenten op metabole gezondheid. Uit een review blijkt dat meer dan 60% van de studies geen effect vond van eetfrequentie op energie-inname en gewicht, terwijl de overige 40% tegenstrijdige effecten zag6. Complexer is de interactie tussen eetgedrag, je natuurlijke ritme en het microbioom, en de invloed op gezondheid7. De resultaten van studies over dit onderwerp zijn echter tegenstrijdig, mogelijk ook omdat de energie-inname vaak moeilijk te meten en onjuist is door onder andere zelfrapportage8. Ook wordt personalized nutrition steeds belangrijker. Verschillende mensen blijken namelijk een heel andere lichamelijke reactie te hebben op voedsel. Dat geldt ook voor voedsel wat algemeen wordt verondersteld als ‘gezond’. En sommige mensen reageren zelfs minder slecht op ‘ongezond’ voedsel dan anderen. Zo krijgt de één een bloedsuikerpiek van wit brood, terwijl het bij de ander stabiel blijft. Maar die ander krijgt weer een bloedsuikerpiek van bijvoorbeeld een tomaat9. Het is daarom helaas moeilijk om een harde conclusie te trekken over dit onderwerp, die voor iedereen van toepassing is.

 

De waarheid: je eigen waarheid! Het belangrijkste is om te luisteren naar je eigen lichaam en je voedingspatroon af te stemmen op jouw behoefte: personalized nutrition. Eet pas als je honger hebt, kies de voor jou gezonde maaltijden, kauw goed (minimaal 30 keer op een hapje) en stop bij het eerste gevoel van verzadiging.

 

Feit of fabel 3: Stress zit niet tussen je oren, maar in je darmen

De darmen zijn uiteraard medeverantwoordelijk voor de spijsvertering. Problemen in de darm kunnen leiden tot klachten die makkelijk met de darm in verband kunnen worden gebracht, zoals obstipatie of diarree. Maar steeds meer zijn we bezig met systeemdenken. Veranderingen in de bacteriesamenstelling in de darm zijn hierdoor in verband gebracht met psychologische aandoeningen, zoals overmatige stress of angst en depressie, maar ook obesitas en autisme10. Dit werkt via complexe mechanismen, waarbij al is aangetoond dat bacteriën in de darm in staat zijn de productie van stoffen te beïnvloeden die verantwoordelijk zijn voor processen in de hersenen11. Maar we weten nog lang niet alles. Er is dus nog heel veel te leren over de invloeden die het microbioom heeft op ons lichaam en leven.

 

De waarheid: feit! Je darmen worden al vaak ‘je tweede hersenen’ genoemd. En zelfs je immuunsysteem hoort erbij, dus eigenlijk praten we over een hersen-darm-immuun as. Zelf kun je dat wel merken als je ergens heel zenuwachtig voor bent, bijvoorbeeld voor een presentatie: veel mensen krijgen dan last van rommelingen in hun darmen.

 

Wat nu?

Er blijven natuurlijk altijd fabels over voeding de ronde doen. Hoe aannemelijk zo’n fabel soms ook klinkt, zelf probeer ik altijd goed te bedenken waar de informatie vandaan komt en mijn eigen onderzoek te doen, voordat ik het gelijk voor waarheid aanneem. Dat doe ik door mezelf te blijven inlezen in de nieuwste wetenschappelijke inzichten van betrouwbare bronnen (zie ook mijn vorige blog met 10 goede informatiebronnen) en door inspirerende lezingen te volgen van experts en ervaringsdeskundigen uit het werkveld, zoals bij het Orthica Health Science Congres. Zie ik jullie daar?

 

 

Referenties

  1. Li, L., Pegg, R. B., Eitenmiller, R. R., Chun, J. Y., & Kerrihard, A. L. (2017). Selected nutrient analyses of fresh, fresh-stored, and frozen fruits and vegetables. Journal of Food Composition and Analysis, 59, 8-17.

 

  1. Storey, M., & Anderson, P. (2018). Total fruit and vegetable consumption increases among consumers of frozen fruit and vegetables. Nutrition, 46, 115-121.

 

  1. RIVM (2011). Nederlandse Voedselconsumptiepeiling 2007-2010. Bilthoven: RIVM.

 

  1. Janssen, A. M., Nijenhuis-de Vries, M. A., Boer, E. P., & Kremer, S. (2017). Fresh, frozen, or ambient food equivalents and their impact on food waste generation in Dutch households. Waste management, 67, 298-307.

 

  1. Palmer, M. A., Capra, S., & Baines, S. K. (2009). Association between eating frequency, weight, and health. Nutrition reviews, 67(7), 379-390.

 

  1. Raynor, H. A., Goff, M. R., Poole, S. A., & Chen, G. (2015). Eating frequency, food intake, and weight: a systematic review of human and animal experimental studies. Frontiers in nutrition, 2,

 

  1. Kaczmarek, J. L., Thompson, S. V., & Holscher, H. D. (2017). Complex interactions of circadian rhythms, eating behaviors, and the gastrointestinal microbiota and their potential impact on health. Nutrition reviews, 75(9), 673-682.

 

  1. Leech, R. M., Worsley, A., Timperio, A., & McNaughton, S. A. (2018). The role of energy intake and energy misreporting in the associations between eating patterns and adiposity. European journal of clinical nutrition, 72(1),

 

  1. Zeevi, D., Korem, T., Zmora, N., Israeli, D., Rothschild, D., Weinberger, A., … & Suez, J. (2015). Personalized nutrition by prediction of glycemic responses. Cell, 163(5), 1079-1094.

 

  1. Dinan, T. G., & Cryan, J. F. (2017). Gut–brain axis in 2016: Brain–gut–microbiota axis—mood, metabolism and behaviour. Nature Reviews Gastroenterology & Hepatology, 14(2), 69.

 

  1. Gacias, M., Gaspari, S., Santos, P. M. G., Tamburini, S., Andrade, M., Zhang, F., … & Zachariou, V. (2016). Microbiota-driven transcriptional changes in prefrontal cortex override genetic differences in social behavior. Elife, 5.

 

Darmbacteriën zijn de voelsprieten voor je gezondheid

August 6, 2018

Het aantal studies dat een verband aantoont tussen de specifieke samenstelling van het darmmicrobioom en de gezondheid neemt enorm toe. In een studie die recentelijk gepubliceerd werd in Nature Communications, werd gekeken naar de relatie tussen een range van ziektebeelden en de samenstelling van het darmmicrobioom. De onderzoekers deden een verrassende ontdekking; de bacteriegroep – […]

Lees meer

Video-impressie Orthica Health Science Congres

June 21, 2019

De eerste editie van het Orthica Health Science Congres (na 25 jaar Folia Orthica Symposium) werd druk bezocht. Bekijk onze korte video voor een impressie van de dag en kom dit jaar naar het congres op donderdag 19 september!  

Lees meer